Nedir.Org *
asi5050

Yazım (İmla) Kuralları Nedir

Okunma : 71
Yazım kuralları, bir dili kullanırken yazıda ve söyleyişte kişiden kişiye farklı anlamlar oluşmaması için belirlenen ve herkes tarafından benimsenen kurallardır.
Dilimizi güzel kullanmak, söylemek istediklerimizi iyi anlatabilmek için yazım (imlâ) kurallarını bilmemiz gerekmektedir. Bu, bize sadece sınavlarda değil, günlük hayatta da kolaylık sağlayacaktır. Çünkü ömrümüz yazılarla iç içe geçmektedir.

1. Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
» Cümleler büyük harfle başlar.

Örnek
» Elindeki kitabı bize tanıttı.
» Kapıyı altmış yaşlarında bir teyze açtı.

» Cümle içinde başkasından aktarılan ve tırnak içine alınan cümleler büyük harfle başlar.

Örnek
» Babam kardeşime seslendi: “Ayşe, gelirken bıçakla çatal da getir!
» Sabri Bey: “Sabah erkenden yola çıkalım.” dedi.

» İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar. Ancak iki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında bu örnekler büyük harfle başlamaz.

Örnek
» Size tavsiyem şu: Her zaman düzenli çalışın.
Bu örnekte iki noktadan sonra gelen kısım, bir cümle olduğu için büyük harfle başlamıştır.
» Rafta ne yok ki: konserveler, şekerler, kutular…
Bu örnekte ise iki noktadan sonra gelen kısım, cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamıştır.
 
» Dizeler genellikle büyük harfle başlar.

Örnek
» Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor.
   Bir hilâl uğruna, ya Râb, ne güneşler batıyor!

» Özel adlar büyük harfle başlar.
» Kişi adları ve soyadları büyük harfle başlar.
 
Örnek
» Ömer Seyfettin, Nazım Hikmet, Necip Fazıl Kısakürek…
» Bu şiir Mehmet Akif Ersoy‘a aittir.
 
» Takma adlar da büyük harfle başlar.

Örnek
» Avni (Fatih Sultan Mehmet), Demirtaş (Ziya Gökalp)

» Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek ve rütbe adları büyük harfle başlar.

Örnek
» Kadı Mehmet Efendi, Avukat Mustafa, Zeynep Hanım…
» Dün gece Yüzbaşı Hakan, bölüğüne tatbikat yaptırdı.

» Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.

Örnek
» Gofret, Çomar, Zeytin, Karabaş, Sarıkız…
» Yabancı birinin kendisine yaklaştığını gören Çakır havlamaya başladı.
 


» Akrabalık bildiren sözcükler büyük harfle başlamaz.


Örnek
» Burcu abla, Nesrin teyze, Nilgün hala…
» Osman dayım bugün bize gelecekmiş.
 


» Akrabalık bildiren sözcükler başa geldiğinde veya lakap yerine kullanıldığında büyük harfle başlar.


Örnek
» Nene Hatun, Müslüm Baba, Susuz Dede…
» Bugün Susuz Dede‘yi ziyarete gittik.
 


» Hitap kelimeleri büyük harfle başlar.


Örnek
» Sevgili Öğrenciler, Değerli Kardeşim…
 


» Saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar.


Örnek
» Sayın Bakan, Değerli Öğretmenim…
 


» Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle başlar.


Örnek
» Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali, makamında kabul etti.
 


» Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar.


Örnek
» Türk, Alman, İngiliz, Özbek…
» Beni Türk hekimlerine emanet ediniz. (M.Kemal Atatürk)
 


» Dil ve Lehçe adları büyük harfle başlar.


Örnek
» Türkçe, Almanca, İngilizce…
» Her cumartesi İngilizce kursuna gidiyorum.
 


» Devlet adları büyük harfle başlar.


Örnek
» Türkiye Cumhuriyeti, Azerbaycan, Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan…
» Bu yıl ülkemize en çok turist Almanya‘dan gelmiş.
 


» Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözcükler büyük harfle başlar.


Örnek

» Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm, Budist; Hanefilik, Hanefi…
» Ünlü bir manken, evlendikten sonra din değiştirerek Hristiyan oldu.
 


» Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar büyük harfle başlar.


Örnek
» Tanrı, Allah, İlah, Cebrail, Zeus, Kibele…
» İslam’a göre peygamberlere vahiy getirmek, Allah‘ın emir ve yasaklarını bildirmekle vazîfeli melek Cebrail‘dir.
 


NOT: “Tanrı, Allah, İlah” sözleri özel ad olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlar.


Örnek
» Eski Yunan tanrıları, müzik dünyasının ilahı.
 


» Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.


Örnek
» Mars, Dünya, Güneş, Halley…
» Güneş’in Dünya’ya uzaklığı 152.600.000 km’dir.
 


NOT: Dünya, güneş, ay sözcükleri gezegen anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar.


Örnek

» Güneş doğmaz oldu dünyama.
 


» Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar.


Örnek
» Asya, İç Anadolu, Konya, Bahçelievler…
» Avrupa kıtası bir yarımada şeklindedir.
 


NOT: Yer-yön bildiren (doğu ,batı,güney,kuzey,orta…) sözcükler, tek başına ya da özel isimden sonra kullanıldıklarında küçük harfle,özel isimden önce kullanıldıklarında büyük harfle başlar.


Örnek
» Siz Doğu Anadolu’yu gördünüz mü?
» Anadolu’nun doğusuna yılın ilk karı düştü. 
 


NOT: Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen “mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak” kelimeleri büyük harfle başlar.


Örnek
» Atatürk Bulvarı, Cumhuriyet Mahallesi, Kazım Karabekir Caddesi…
 


NOT: Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar.


Örnek
» Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Darıca köyü…
 


» Yer adlarında ilk addan sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci adlar büyük harfle başlar.


Örnek
» Ağrı Dağı, Çoruh Nehri, İstanbul Boğazı, Süveyş Kanalı, Avrupa Yakası, Van Gölü…
 


» “Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb.” yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar.


Örnek
» İshakpaşa Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Ankara Kalesi, Galata Köprüsü, Beyazıt Kulesi, Zafer Abidesi…
» Galata Köprüsü bir hafta boyunca trafiğe kapatılmış.
 


» Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda, yer adının ilk harfi büyük yazılır.


Örnek
» Hisar’dan, Boğaz’dan, Köşk’e…
» Boğaz’ı seyretmenin keyfi bir başkadır.
 


» Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar.


Örnek
» Türkiye Büyük Millet Meclisi, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Devlet Malzeme Ofisi, Millî Kütüphane, Çocuk Esirgeme Kurumu, Atatürk Orman Çiftliği, Çankaya Lisesi, Mavi Köşe Bakkaliyesi, Yeşilay Derneği, Emek İnşaat, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü…
» Yapılan ihaleyi Yeşil İnşaat kazandı.
 


» Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.


Örnek
» Medeni Kanun, Türk Bayrağı Tüzüğü, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği…
 


» Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her sözcüğü büyük harfle başlar.


Örnek
» Nutuk, Safahat, Kendi Gök Kubbemiz, Sinekli Bakkal, Varlık, Resmî Gazete, Hürriyet, Milliyet, Zaman, Kaplumbağa Terbiyecisi, Leyla ile Mecnun, Saraydan Kız Kaçırma, Onuncu Yıl Marşı…
» Törende Onuncu Yıl Marşı da okundu.
 


NOT: Özel ada dâhil olmayan “gazete, dergi, tablo vb.” sözcükler büyük harfle başlamaz.
 


Örnek
» Milliyet gazetesi, Türk Dili dergisi, Halı Dokuyan Kızlar tablosu
 




NOT: Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında “ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de” sözleriyle “mı, mi, mu, mü” soru eki küçük harfle yazılır. Özel adın tamamı büyük yazıldığındaysa bu sözler ve ekler büyük harfle yazılır.


Örnek
» Mai ve Siyah, Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı…
» TALİM VE TERBİYE KURULU BAŞKANLIĞI, SAVAŞ VE BARIŞ…
 


» Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.


Örnek
» İlk Çağ, Yükselme Devri, Millî Edebiyat Dönemi…
 


» Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.


Örnek
» Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı, Ramazan Bayramı, Nevruz Bayramı, Miraç Kandili, Anneler Günü, 14 Mart Tıp Bayramı, Hıdırellez…
 


» Kurultay, bilgi şöleni, çalıştay, açık oturum vb. toplantıların adlarında her kelimenin ilk harfi büyük yazılır.


Örnek
» Uluslararası Türk Dili Kurultayı, Kitle İletişim Araçlarında Türkçenin Kullanımı Bilgi Şöleni…
 


» Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar.


Örnek
» Türklük, Türkçe, İstanbullu, Avrupalılaşmak…
» Gezi boyunca Erzurumlu bir arkadaşımız bize eşlik etti.
 


NOT: Özel ad kendi anlamı dışında yeni bir anlam kazanmışsa büyük harfle başlamaz.


Örnek
» hicaz (Türk müzi¬ğinde bir makam), donkişotluk (gereği yokken kahra¬manlık göstermeye kalkışma)…
 


NOT: Para birimleri büyük harfle başlamaz.


Örnek
» avro, dinar, dolar, lira, kuruş, liret…
 


NOT: Özel adlar yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz.


Örnek
» Arkadaşımla konuşurken birden o geldi.
 


» Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.


Örnek
» 29 Mayıs 1453 Salı günü, 29 Ekim 1923, 28 Aralık…
» SBS 8 Haziran’da yapılacakmış.
 


NOT: Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları büyük harfle başlamaz.


Örnek
» SBS haziranda yapılacakmış.
 



Yangın çıkışı levhası

» Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler büyük harfle başlar.


Örnek
» Giriş, Çıkış, Müdür, Vezne, Otobüs Durağı, Şehirler Arası Telefon, 3. Kat, 4. Sınıf, 1. Blok…
 


» Kitap, bildiri, makale vb.nde ana başlıktaki kelimelerin tamamı, alt başlıktaki kelimelerin ise yalnızca ilk harfleri büyük olarak yazılır.
» Kitap, dergi vb.nde bulunan resim, çizelge, tablo vb.nin altında yer alan açıklayıcı yazılar büyük harfle başlar. Açıklayıcı yazı, cümle niteliğinde değilse sonuna nokta konmaz.

2. Sayıların Yazımı
» Sayılar metin içerisinde yazıyla yazılır.


Örnek
» Üç ay sonra İzmir’e gideceğim.
» Bu gelenek bin yıldır sürüyor.
 


» Saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır.


Örnek
» Bugün okula saat 11.00’de gideceğiz.
» Manavdan 5 kg soğan aldık.
 


NOT: Saat ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir.


Örnek
» Saat dokuzu beş geçe…
 


» Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır.


Örnek
» üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli…
» Bir yıl üç yüz altmış beş gündür.
 


» Para ile ilgili işlemler ve senet, çek vb. ticarî belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır. Buradaki amaç belgenin üzerinde sonradan değişiklik veya ekleme yapılamasını önlemektir.


Örnek
» 675,53 (altıyüzyetmişbeşTL,otuzbeşKr)
 


» Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve aralarına nokta konur.


Örnek
» 4.567, 328.197, 49.750.812, 4.250.310.500…
» Türkiye’nin nüfusu 2012 yılı sonunda 75.627.384 kişiye ulaştı.
 


» Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla içinde geçen “bin, milyon, milyar ve trilyon” sözleri harfle yazılabilir.


Örnek
» 1 milyar 500 milyon kişi, 3 bin 255 kalem…
» Türkiye’nin nüfusu 2012 yılı sonunda 75 milyon 627 bin 384 kişiye ulaştı.
 


» Sayılarda kesirler virgülle ayrılır.


Örnek
» 4,56; 15,2
 


» Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır.


Örnek
»  15., 56., XX.; 15’inci, 56’ncı
 


NOT: Sıra sayıları ekle gösterildiklerinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır, ayrıca nokta konmaz.


Örnek
» 8.’inci (yanlış)  8’inci (doğru), 2.’nci (yanlış)  2’nci (doğru)
 


NOT: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir.


Örnek
» 8’er (yanlış) sekizer (doğru), 2’şer (yanlış) ikişer (doğru)
 


NOT: Romen rakamları tarihî olaylarda, yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde ayların yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde, kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında, maddelerin sıralandırılmasında kullanılır.

3. Birleşik Kelimelerin Yazımı

3.1. Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
» Ses düşmesine uğrayan bileşik sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» cumartesi (cuma ertesi), nasıl (ne asıl), niçin (ne için), kaynana (kayın ana), birbiri (biri biri)…
 


» “Et-“ ve “ol-“ yardımcı eylemleriyle birleşirken ses düşmesine veya ses türemesine uğrayan bileşik sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» kaybolmak (kayıp olmak), hissetmek (his etmek), emretmek (emir etmek), halletmek (hal etmek)…
» Bütün gün kendinden bahsetti.
 


» Sözcüklerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğradığında bu tür birleşik sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» altınbaş (kavun), çakırkanat (ördek), karagöz (balık), yalıçapkını (kuş), kedigözü (lamba), aslanağzı (çiçek), kargaburnu (alet), tavukgöğsü (tatlı), narçiçeği (renk), camgöbeği (renk), alinazik (yemek), kavuniçi(renk)…
» Üzerine narçiçeği bir gömlek giymişti.
 


» “-a, -e, -ı, -i, -u, -ü” zarf-fiil ekleriyle “bilmek, vermek, kalmak, durmak, gelmek, görmek, yazmak” eylemleriyle yapılan fiiller bitişik yazılır.


Örnek
» yapabilmek, uyuyakalmak, gelivermek, düşmeyegör, alabildiğine, gidedurmak, düşeyazmak, süregelmek…
» Senin için bütün zorluklara katlanabilirim.
 


» İkinci kelimesi “-an / -en, -r / -ar / -er / -ır / -ir, -maz / -mez, -mış / -miş” sıfat-fiil eklerini alarak kalıplaşan birleşik sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» ağaçkakan, dalgakıran, gökdelen, hacıyatmaz, çokbilmiş, yurtsever, külyutmaz, hayırsever
» Boğazın kıyısına yapılan gökdelenler, Boğaz’ın silüetini bozuyor.
 


» Bir veya iki öğesi çekimli fiil olan birleşik kelimeler bitişik yazılır.


Örnek
» külbas, şıpsevdi, biçerdöver, çıtkırıldım, imambayıl, dedikodu, yanardöner
» Hasat mevsimi gelince biçerdöverler çalışmaya başlar.
 


» Bir veya iki öğesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır.


Örnek
» alaşağı, ateşkes, yapboz, rastgele, çekyat, kapkaç, sıkboğaz…
» İri yarı adamı bir hamleyle alaşağı etti.
 


» İki veya daha çok sözcükten oluşmuş Türkçe yer adları bitişik yazılır.


Örnek
» Çanakkale, Pınarbaşı, Kabataş…
 


» Şehir, kent, köy, mahalle, dağ, tepe, deniz, göl, ırmak, su vb. sözcüklerle kurulmuş sıfat tamlaması ve belirtisiz ad tamlaması kalıbındaki yer adları bitişik yazılır.


Örnek
» Akşehir, Eskişehir, Taşlıçay, Elmadağ, Batıkent, Akdeniz, Yeşilırmak…
 


» Kişi adları ve unvanlarından oluşmuş mahalle, meydan, köy vb. yer ve kuruluş adlarında ise gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.


Örnek
» Kemalpaşa, Bayrampaşa…
 


» Ara yönleri belirten sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» kuzeybatı, güneydoğu…
 


» Somut olarak yer bildirmeyen “alt, üst, üzeri” sözlerinin sona getirilmesiyle oluşan birleşik sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» ayakaltı, bilinçaltı, gözaltı, akşamüzeri, suçüstü…
» Hırsız, akşamüstü suçüstü yakalanarak gözaltına alındı.
 


» Dilimizde her iki öğesi de asıl anlamını koruduğu hâlde yaygın bir biçimde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan sözcükler de vardır.
 


Örnek
» Baş sözcüğüyle oluşturulan sıfat tamlamaları: başbakan, başkomutan, başöğretmen, başyazar
» Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki “başı” sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları: aşçıbaşı, binbaşı
» “oğlu, kızı” sözleri: eloğlu, çapanoğlu, elkızı
» Ağa, bey, efendi, hanım, nine vb. sözlerle kurulan birleşik kelimeler: ağabey, hanımefendi
» “Biraz, birkaç, birkaçı, birtakım, bir­çok, birçoğu, hiçbir, hiçbiri, herhan­gi” belirsizlik sıfatları ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.
 



» Ev sözcüğüyle kurulan bileşik sözcükler bitişik yazılır.


Örnek
» aşevi, bakımevi, doğumevi, gözlemevi, orduevi, huzurevi, öğretmenevi…
 



“Eczahane” sözcüğü yaygın kullanım sebebiyle “eczane” biçiminde yazılır.

» Hane, name, zade kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır.


Örnek
» dershane, beyanname, haramzade…
 


 
NOT: “Eczahane, hastahane, pastahane, postahane” sözleri kullanımdaki yaygınlık dolayısıyla “eczane, hastane, pastane, postane” biçiminde yazılmaktadır.

3.2. Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
» “Etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak” yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır.


Örnek
» alt etmek, arz etmek, azat etmek, dans etmek, kul olmak, not etmek, terk etmek, var olmak, yok etmek, yok olmak…
 


» Birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır.


Örnek
» Hayvan türlerinden birinin adıyla kurulanlar: köpek balığı, uğur böceği, bal arısı, Ankara keçisi, yaban ördeği
» Bitki türlerinden birinin adıyla kurulanlar: çörek otu, lavanta çiçeği, kuş üzümü, yer elması, mantar ağacı
»  Nesne, eşya ve alet adlarından biriyle kurulan birleşik kelimeler: lüle taşı, Oltu taşı, duvar saati, el sabunu, İngiliz anahtarı, toplu iğne, alt geçit
» Durum, olgu ve olay bildiren sözlerden biriyle kurulan birleşik ke­limeler: açık öğretim, Ay tutulması, iş birliği
» Yiyecek, içecek adlarından biriyle kurulan birleşik kelimeler: tulum peyniri, İzmir köftesi, çiğ köfte, kuru yemiş
» Zamanla ilgili birleşik kelimeler: bağ bozumu, gece yarısı, gün or­tası, hafta başı, hafta sonu
» Bilim ve bilgi sözleriyle kurulan birleşik kelimeler: dil bilgisi, gök bilimi
 


» “-r / -ar / -er, -maz / -mez ve -an / -en” sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır.


Örnek
» bakar kör, çalar saat, döner sermaye, güler yüz, koşar adım, yazar kasa, çıkmaz sokak, görünmez kaza, tükenmez kalem, uçan daire…
 


» “Renk” sözü veya renklerden birinin adıyla kurulmuş isim tamlaması yapısındaki renk adları ayrı yazılır.


Örnek
» gümüş rengi, portakal rengi, ateş kırmızısı, boncuk mavisi, limon sarısı…
» Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,
Ve bir zaman bakacaksın semâya ağlayarak… (Ahmet Haşim)
 


» Rengin tonunu belirtmek üzere renkten önce kullanılan sıfatlar ayrı yazılır.


Örnek

» açık mavi, açık yeşil, kirli sarı, koyu mavi, koyu yeşil…
 


» Yer adlarında kullanılan “batı, doğu, güney, kuzey, güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu, aşağı, yukarı, orta, iç, yakın, uzak” kelimeleri ayrı yazılır.


Örnek
» Batı Trakya, Doğu Anadolu, Güney Kutbu, Kuzey Amerika, Güneydoğu Anadolu, Aşağı Ayrancı, Orta Asya, İç Anadolu, Yakın Doğu, Uzak Doğu…
» Türklerin ana yurdu Orta Asya‘dır.
 


» Kişi adlarından oluşmuş “mahalle, bulvar, cadde, sokak, ilçe, köy vb.” yer ve kuruluş adlarında, sondaki unvanlar hariç şahıs adları ayrı yazılır.


Örnek
» Yunus Emre Mahallesi, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, Nene Hatun Caddesi, Fevzi Çakmak Sokağı, Koca Mustafapaşa, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Sütçü İmam Üniversitesi…
 


» “Dış, iç, sıra” sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.


Örnek
» çağ dışı, sıra dışı, yasa dışı, ceviz içi, hafta içi, yurt içi, aklı sıra, ardı sıra, peşi sıra, yanı sıra…
 


» “Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift” sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.


Örnek
» alt yazı, üst kat, ana bilim dalı, ön söz, ön yargı, art niyet, arka plan, yan etki, karşı görüş, iç savaş, dış hat, orta oyunu, sağ açık, sağ bek, peşin hüküm, bir hücreli, iki anlamlı, tek eşli…
 


» İyi dilek, karşılama ve uğurlama sözleri ayrı yazılır.


Örnek
» hoşça kal, sağ ol, hoş geldin, güle güle, Allah’a ısmarladık, hoş bulduk…
 


NOT: “Günaydın, başsağlığı” sözleri istisnadır.

4. Kısaltmaların Yazımı
» Özel isimlerin kısaltması büyük harfle başlar ve sonuna nokta konur.


Örnek
» Alb. (albay), Prof. (profesör), Cad. (cadde)…
 


NOT: Noktalı kısaltmalara ek getirilecekse kelimenin okunuşu esas alınır. Ek, noktanın yanına yazılır.


Örnek
» Alb.dan, Prof.ün, yy.ın…
 


» Birkaç sözcükten oluşan kurum, kuruluş adları, her sözcüğünün ilk harfi alınarak kısaltılır ve her harf büyük yazılır. Ayrıca bu kısaltmalar arasına nokta konmaz.


Örnek
» TRT, PTT, DSİ, TEK (doğru)
T.R.T., P.T.T., D.S.İ., T.E.K. (yanlış)
 


» Birkaç sözcükten oluşan kurum ve kuruluş adlarının kısaltmaları, kullanılan harflere göre okunur. Kısaltmaya ek getirildiğinde ek, kısaltmanın okunuşuna göre, kesme işareti ile ayrılarak yazılır.


Örnek
» TDK -Te De Ke şeklinde okunur.-
“TDK’da çalışıyorum.” ifadesi yanlıştır.
“TDK’de çalışıyorum.” ifadesi doğrudur.
 


» Bazı kısaltmalar küçük harfle yazılır ve kendilerinden sonra nokta konmaz.


Örnek
» m (metre), l (litre), g (gram)…
 


» Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde sözcüğün okunuşu; büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.


Örnek
» TRT’dan (yanlış)  TRT’den (doğru)
THY’dan (yanlış)  THY’den (doğru)
kg’den (yanlış)  kg’dan (doğru)
 



5. Bazı Kelime ve Eklerin Yazımı

Bağlaç olan “da, de” ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlede bozulma olmaz.





Örnek
» Durumu ona da bildirdi.
» Kardeşi de gelecekmiş.
 


» “Ya” sözüyle birlikte kullanılan da mutlaka ayrı yazılır.


Örnek
» O ya da sen, biriniz benimle gelin.
 


NOT: Ayrı yazılan “da, de” hiçbir zaman “ta, te” biçiminde yazılmaz. “Da, de” bağlacını kendisinden önceki sözcükten kesme ile ayırmak da yanlıştır.


Örnek
» Ayrılsak ta beraberiz bundan sonra. (yanlış) – Ayrılsak da beraberiz bundan sonra. (doğru)
» Orhan’da geldi. (yanlış) – Orhan da geldi. (doğru)
 


NOT: “Da, de” bağlacının bulunma durum eki olan “-da, -de, -ta, -te” ile hiçbir ilgisi yoktur. Bulunma durum eki getirildiği sözcüğe bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma olur.
 


Örnek
» Eşyaları arabada unutmuş.
» Timsahlar, karada ve suda yaşar.
 












Örnek Soru
Çözüm






Seni hastalığım da sağlığımda da yanımda görmeliyim.


Güneşin doğduğunuda battığınıda senle izlemeliyim.


Yanabilir saltanatlar, olsun yeniden yaparız,


Biz de bu sevda sürdükçe ölsekte yan yanayız.


Yukarıda Mustafa Ceceli’nin seslendirdiği “Hastalıkta Sağlıkta” isimli parçadan bir dörtlük verilmiştir. Bu dörtlükte kaç tane yazım yanlışı vardır?
A) 2                  B) 3                   C) 4                D) 5










5.2. “ki” Bağlacının Yazımı
» Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlede bozulma olmaz.


Örnek
» Böyle de olmaz ki!
» Erken çıkalım ki yemeğe yetişelim.
 


NOT: “Ki” bağlacı birkaç örnekte kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır. Bunları SOMBaHÇeMİ olarak kodlayabiliriz:
Sanki – Oysaki – Mademki – Belki –a– Halbuki – Çünkü –e– Meğerki – İllaki

 BAĞLAÇLARIN YAZIM ÖZELLİKLERİNİ EĞLENCELİ BİR ŞEKİLDE ANLATAN ŞU VİDEOYU DA İZLEMENİZİ ÖNERİYORUZ:

İŞLER GÜÇLER – İMLÂ KILAVUZU VİDEO

 



5.3. “mi” Soru Ekinin Yazımı
» Soru eki olan “mi” ayrı yazılır ve kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumlarına uyar.


Örnek
» Bana da pasta kaldı ?
» Arkadaşlığımız bitti mi?
 


» Soru ekinden sonra gelen ekler, bu ekle bitişik olarak yazılır.


Örnek
» Bugün sinemaya gidebilir miyim?
» Bana yardım eder misin?
 


» Bu ek sorudan başka görevlerde kullanıldığında da ayrı yazılır.


Örnek
» İlginç mi ilginç bir kitap.
» Gece oldu mu eve girerim.
 



5.4. “ne… ne…” Bağlacının Yazımı
» Bu bağlacın kullanıldığı cümlelerin yüklemi olumlu olmalıdır.


Örnek
» Ne Almanya’da ne Fransa’da aradığı ilacı bulamadı. (yanlış)
» Ne Almanya’da ne Fransa’da aradığı ilacı bulabildi. (doğru)

 



5.5. Pekiştirmelerin Yazımı
» İlk hecenin sonuna “m,p,r,s” seslerinden birinin getirilmesiyle yapılan pekiştirmeler daima bitişik yazılır.


Örnek
» masmavi, tertemiz, apaçık, yemyeşil…
 


» Kimi kuralsız pekiştirmeler de bitişik yazılır.


Örnek
» paramparça, güpegündüz, sırılsıklam…
 


» Sözcüğün ilk hecesinden özel olarak oluşturulan ikileme biçimindeki pekiştirmeler ayrı yazılır.


Örnek
» bas bas bağırmak, ter ter tepinmek, kasım kasım kasılmak…
 



5.6. İkilemelerin Yazımı
» İkilemeler ayrı yazılır.


Örnek
» Oynaya oynaya gelin çocuklar.
» Onunla baş başa görüşmelisiniz.
 


» İkilemeyi oluşturan sözcüklerin arasına herhangi bir noktalama işareti konulmaz.


Örnek
» Aşağı – yukarı üç senedir çalışıyorum. (yanlış)
» Olanları bana tek, tek anlatmalısın. (yanlış) 
 


» Sözcüğün ilk sesi yerine “m” sesi getirilerek yapılan ikilemeler daima ayrı yazılır.


Örnek
» Burada kitap mitap yok.
» Bizde akıl makıl kalmadı.
 



6. Yazımı Karıştırılan Bazı Sözcükler




YANLIŞ
 


alış veriş


bazan


ard arda


bir kaç


herkez


iddaa


orta okul


kiprik


kirbit


klavuz


orjinal


Hıristiyan


ıstırap


profösör


süpriz


traş


yalnış


yanlız


antreman


ahçı


çukulata


direk


baya


herşey


hapşurmak


heralde




DOĞRU
 


alışveriş


bazen


art arda


birkaç


herkes


iddia


ortaokul


kirpik


kibrit


kılavuz


orijinal


Hristiyan


ızdırap


profesör


sürpriz


tıraş


yanlış


yalnız


antrenman


aşçı


çikolata


direkt


bayağı


her şey


hapşırmak


herhalde




YANLIŞ
 


hukuğa


kontür


kıravat


pıroje


labratuar


müracat


pantılon


satlık


stajer


sarmısak


sovan


bağzen


ayle


üniverste


hopörlör


sömestr


pardesü


şöför


mütahit


yaya geçiti


ünvan


kolleksyon


erezyon


beyenmek


seyhat


picama




DOĞRU
 


hukuka


kontör


kravat


proje


laboratuvar


müracaat


pantolon


satılık


stajyer


sarımsak


soğan


bazen


aile


üniversite


hoparlör


sömestir


pardösü


şoför


müteahhit


yaya geçidi


unvan


koleksiyon


erozyon


beğenmek


seyahat


pijama
















5.1. “de / da” Bağlacının Yazımı
» Bağlaç olan “da, de” ayrı yazılır. Kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumlarına uyar.Cümleden çıkarıldığında cümlenin

Yazım (İmla) Kuralları Resimleri

Yazım (İmla) Kuralları Sunumları

Yazım (İmla) Kuralları Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Yazım (İmla) Kuralları Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Yazı İşlemleri
Sponsorlu Bağlantılar
İlgili Yazılar
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)
Facebook Grubumuz